Słownik

Poniższy słownik służy jedynie do celów informacyjnych dla osób zaczynających przygodę z Aikido. Nie można nauczyć się Aikido tylko przez przeglądanie stron www, czytanie książek lub oglądanie filmów



- dlatego zapraszamy na treningi do naszej sekcji.

Wymowa

Wymowa liter odpowiada wymowie stosowanej w języku polskim poza następującymi wyjątkami:

  1. Złożenia trzyliterowe, w których h występuje między s lub c oraz samogłoską (np. sha - wym. sia; cho - wym. cio)
  2. Litera y jest czytana jak j (np. ya - wym. ja, yu - wym. ju)
  3. Litera j z samogłoskami jest czytana jak dzi (np. ja - wym. dzia, ju - wym. dziu)
  4. Litera n , gdy występuje przed spółgłoskami: b , p , m jest czytana jak m (np.nanbei - wym. nambei, kanpai - wym. kampai, hanmi - wym. hammi)
  5. wa wymawia się jak ła
  6. tsu brzmi pośrednio między cu i tsu

 

Liczebniki japońskie

1 – ich
2 – ni
3 – san
4 – shi
5 – go
6 – roku
7 – shichi
8 – hachi
9 – kyu
10 – ju
11 – ju-ichi
12 – ju-ni
13 – ju-san
14 – ju-shi
15 – ju-go
16 – ju-roku
17 – ju-shichi
18 – ju-hachi
19 – ju-kyu
20 – ni-ju
21 – ni-ju-ichi
22 – ni-ju-ni
30 – san-ju
40 – shi-ju
50 – go-ju
60 – roku-ju
70 – shichi-ju
80 – hachi-ju
90 – kyu-ju
91 – kyu-ju-ichi
92 – kyu-ju-ni
100 – hyak

Komendy stosowane podczas treningów w dojo

Atsumare - zbiórka!
Hajime - "zaczynamy" - sygnał rozpoczęcia ćwiczenia, naprzód!
Kiritsu - powstać
Mate - przerwać!, czekaj
Mokuso - przejście do medytacji
Otagai-ni rei - ukłon wyrażający wzajemny szacunek do siebie ćwiczących
Rei - ukłon
Senpai-ni rei - ukłon wyrażający szacunek dla starszego ucznia
Sensei-ni rei - ukłon wyrażający szacunek dla nauczyciela - w stronę sensei
Shomen-ni rei (kamiza-ni rei) - ukłon wyrażający szacunek dla pracy naszych poprzedników
Yame - stop!, sygnał zakończenia ćwiczenia
Yoi - przygotowanie, gotów
Ato - ruch do tyłu
Hayaku - szybciej
Kiyotsukete - bądź ostrożny
Koutai - zmiana
Mawatte - obróć się
Mokuso - zamknij oczy, medytacja
Suwatte - usiądź
Tatte - wstań
Yukuri - wolno
Yuru yaka ni - płynnie

Słowa używane w dojo

Arigato gozaimashita - dziękuję za ćwiczenie, dosłownie dziękuję, formuła wypowiadana na końcu treningu, a także w trakcie po zakończeniu ćwiczenia z partnerem
Hai - Tak
Iie - Nie
Onegai shimasu - powitanie używane na początku treningu ("proszę mnie nauczyć")
Sumimasen - przepraszam (by zwrócić czyjąś uwagę)
Wakarimasu - zrozumiałem

Stopnie i tytuły

Dan - stopnie mistrzowskie, od 1 to 10: shodan, nidan, sandan, yondan, godan, rokudan, nanadan, hachidan, kudan, judan
Dojo-cho - "lider" dojo
Doshu - dosłownie mistrz drogi; tytuł lidera aikido; zgodnie z tradycją japońską, jest to tytuł dziedziczny; obecnie przysługuje on Moriteru Ueshiba - wnuk twórcy aikido
Kaicho - "właściciel" szkoły (organizacji) np. Sei Do Kai
Kancho - "właściciel" szkoły (budynku, halil) np. Yugen Kan
Kohai - młodszy uczeń
Kyu - stopnie uczniowskie od 10 do 1: jukyu, kukyu, hachikyu, nanakyu, rokyu, gokyu, yonkyu, sankyu, nikkyu, ikkyu
Mudansha - członkowie ze stopniami kyu
O Sensei - tytuł stosowany do Morihei Ueshiby, twórcy aikido
Sempai - starszy uczeń, asystent nauczyciela
Sensei - nauczyciel, Instruktor, mistrz
Shihan - formalny tytuł, starszy nauczyciel, poprawnie nazywany tylko, gdy uczy we własnej szkole, poza nią - sensei
Soke - głowa stylu (aktualnie głowa rodziny)
Uchideshi - bezpośredni (najbliższy) uczeń mieszkający razem ze swym nauczycielem
Yudansha - członkowie ze stopniami dan

Postawa

Ai hanmi - pozycja zgodna, w której ćwiczący stoją naprzeciw siebie w takich samych postawach
Gyaku hanmi - postawa odwrotna, lustrzana - układ, w którym partnerzy stoją naprzeciw siebie w odwrotnych pozycjach
Hidari kamae - postawa, w której lewa noga wysunięta jest do przodu
Migi kamae - postawa, w której prawa noga wysunięta jest do przodu
Seiza - pozycja siedząca

Kierunki ruchu

Age - w górę
Asoko - tam
Chokkaku - prawo-skrętnie
Chokusen - linia prosta
Gyaku - odwrotnie, przeciwnie
Hantai - wokół
Hantai-ni - w przeciwnym kierunku
Happo - we wszystkich kierunkach
Heiko - równolegle
Hidari - lewy, lewostronny (zob.migi)
Ichimonji - linia prosta
Kiku - niższy, dolny
Komi - podejść bliżej
Mae - przód
Massugu - prosto przed siebie
Migi - prawy, prawostronny (zob. hidari)
Naka - centrum, środek
Naka ni - do centrum, do środka
Naname - po przekątnej
Omote - przód, ruch do wewnątrz (zob.ura)
Otoshi - w dół opadający, opadanie
Shita - dół, w dół
Shomen - prosto przed siebie
Soko - tam, w tamtym miejscu
Soto - na zewnątrz
Tate - pionowo
Uchi - do wewnątrz
Ue - w górę
Ura odwrotnie, do tyłu (zob. omote)
Ushiro - tył, z tyłu, do tyłu
Waki - strona
Yoko - bok, w bok, w kierunku bocznym, poziomo
Zenpo - przód

Strefy ciała

Chudan - pozycja centralna, poziom środkowy - od pasa do barków (określenie wysokości ataku)
Gedan - strefa niska (od pasa w dół)
Jodan - strefa wysoka (głowa i szyja)

Części ciała

Abara - żebra
Ago - szczęka
Ashi - noga lub stopa
Ashikubi - kostka
Atama - głowa
Chototsu - punkt atemi pomiędzy oczyma
Daitai - udo
Denko - punkt atemi w ruchome żebra
Dokko - punkt nacisku za uchem
Empi - łokieć
Eri - klapa (marynarki), kołnierz
Fukuto - punkt atemi powyżej wnętrza kolana
Ganmen - twarz
Gekon - punkt nacisku dolna warga
Gokoku - punkt nacisku - mięsista przestrzeń pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym
Haishu - tylna część ręki
Haito - krawędź ręki (dłoni)
Haiwan - tylna część przedramienia
Hara - brzuch, żołądek
Hiji - łokieć
Hiji-zume - punkt atemi wewnątrz łokcia
Hitai - czoło
Ippon-ken - staw w pięści
Jinchu - punkt nacisku - górna warga poniżej nosa
Jintai - ciało
Jinkai-kyusho - wrażliwe punkty na ciele człowieka
Juizo - nerki
Junchu - punkt atemi - górna warga
Kakato - pięta
Kakuto - tylna część nadgarstka (do uderzenia)
Kashi - nogi
Katate - jedna ręka
Keichu - punkt atemi - tylna część szyi
Kenkokotsu - obojczyki
Kikan - tchawica
Koko - przestrzeń pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym
Koshi (goshi) - biodra
Kote - nadgarstek (dosłownie: mała ręka)
Kubi - szyja, kark
Kubi-naka - punkt atemi - podstawa czaszki
Kyusho - wrażliwy punkt na ciele
Mata - udo, pachwina
Men - głowa
Mikazuki - punkt atemi - w rogu szczęki
Mimi - uszy
Mukozune - punkt atemi - środek golenia
Mune - klatka piersiowa
Murasame - punkty nacisku po obu stronach szyi za obojczykami
Naike - punkt nacisku w środku kostki
Nukitev - końce usztywnionych palców
Seika-tandeny - dolna część brzucha
Seikenv - przednia część pięści
Seikichu - kręgosłup, grzbiet
Senaka - tylna część ciała
Shintai - ciało
Shita hara - dolna część brzucha
Shomen - twarz
Shuhai - tylna część ręki
Shuto - brzeg ręki
Sode - rękawy
Sokei - pachwina
Sokuso - końcówki palców u nóg - do kopania
Sokutei - spodnia część pięty
Sokuto - krawędź stopy
Tanden - brzuch
Te - ręka
Teisho - "pięta" dłoni
Tekubi - nadgarstek
Te-no-hira - dłoń
Tento - punkt atemi - "czubek" głowy
Tettsui - pięść - ułożona jak młotek
Te-ura - wnętrze nadgarstka
Ude - ramię
Uraken - tylna część pięści
Waki - strona; pacha
Wakikage - punkt atemi - pacha
Yokomen - boczna część głowy, skroń
Yubi - palec
Zengaku - czoło
Zenshin - całe ciało
Zenwan - przedramię

Ubiór

Embu gi - ubiór wyjściowy, mundur
Eri - kołnierz
Hakama - długi, podobny do spódnicy, formalny strój zazwyczaj czarny lub granatowy
Hera - wieszak z tyłu hakamy
Keikogi - strój treningowy używany w sztukach walki
Kesa - klapa marynarki, część kostiumu mnicha przywieszona na lewym ramieniu
Koshiita - płytka w tylnej części hakamy
Matadachi - miejsce rozczepienia hakamy
Mon - herby rodzinne na mundurze
Montsuki - górna część ubioru z szerokimi rękawami, z herbami rodzinnymi umieszczonymi na piersiach, rękawie i plecach
Obi - pas
Sode - rękaw górnej częsci kimona
Tanomo - szerokie rękawy na formalnych ubiorach
Uwa gi - kimono treningowe - góra
Tabi - japońskie skarpetko-buty używane w dojo (coś jakby baletki)
Tenugui - ściereczka do wycieranie twarzy, również szmatka noszona pod hełmem w kendo jako ochronka głowy
Zekken - naszywka na klatce piersiowej z nazwą właściciela i dojo
Zori - japońskie sandały używane poza dojo
Zubon - spodnie do kimona

Oddechy

Fukushiki-kokyu - oddech brzuszny
Ibuki - metoda oddychania, charakteryzująca się długim wdechem, a następnie wykrztuśnym wydechem w celu oczyszczenia płuc
In-ibuki - wewnętrzny (cichy) oddech
Nogare - metoda oddychania, charakteryzująca się długim wdechem z solidnym sapaniem
Ritsuzen - medytacja na stojąco
Yo-inbuki - wewnętrzny (silny) oddech